News
Prawda o dobru
- Details
- Written by: Jerzy Wawro
- Category: Konteksty
- Hits: 20
Filozoficzne rozwiązanie sporu w Kościele
Wstęp: Źródło konfliktu i teza
Obecnie w Kościele Katolickim widoczny jest wyraźny spór między dwiema wizjami religijności. Z jednej strony stoją "tradycjonaliści", którzy upatrują sensu religii w oddawaniu czci Bogu, z drugiej natomiast "Kościół posoborowy", który głosi, że "drogą Kościoła jest człowiek". Wynikający z odmiennych interpretacji Pisma Świętego konflikt można rozstrzygnąć poprzez wspólne poszukiwanie prawdy. Chciałbym zaproponować racjonalną myśl filozoficzną jako środek prowadzący do prawdy. Wiem, że istnieje tendencja do budowania argumentów w oparciu o własną hermeneutykę (rozumienie Pisma i Tradycji) – ale to nie prowadzi do porozumienia i nie jest potrzebne.
Proponowane rozwiązanie opiera się na trzech logicznych krokach: ustaleniu adekwatnego modelu poznania (Filozofia), zintegrowaniu go poprzez chrześcijański personalizm (Mądrość) i wreszcie – zastosowaniu pojęcia „prawdy o dobru", która dla chrześcijanina jest tożsama z Bogiem (Prawda).
Logiczne podstawy dialogu z judaizmem
- Details
- Written by: Jerzy Wawro
- Category: Konteksty
- Hits: 221
Rozwój techniki sprawił, że logika klasyczna leżąca u jej podstaw została przyjęta jako coś oczywistego. Jednak pojęcie „logika” mieści w sobie nie tylko rachunek logiczny i zasady dedukcji. To także zasady poprawnego rozumowania, czyli racjonalnego myślenia. Ludzie potrafili racjonalnie myśleć na długo przed Arystotelesem, którego uważamy za twórcę klasycznej logiki. Można też znaleźć przykłady przedformalnej „krytyki logicznej” – czyli zaawansowanej analizy tekstów. Z punktu widzenia historii logiki – tak właśnie należy interpretować działalność żydowskich rabinów. Rozwijali oni bardzo precyzyjne metody interpretacji:
- porównywanie fragmentów (analogia tekstów),
- wykrywanie sprzeczności i ich rozwiązywanie,
- wnioskowanie z „luk” i szczegółów językowych,
- zasady interpretacyjne1.
Przykład: jeśli dwa wersety wydają się sprzeczne, trzeba:
- ograniczyć zakres jednego,
- rozróżnić kontekst,
- albo znaleźć trzeci tekst rozstrzygający.
W niniejszym artykule przyjrzę się bliżej systemowi, który będę nazywał „logiką Talmudu2”.
Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania
- Details
- Written by: Jerzy Wawro
- Category: Szkoła logiki i informatyki
- Hits: 266
Nie każda działalność intelektualna prowadzona przez naukowców stanowi teorię naukową. Wiele idei, metafor i szkiców koncepcyjnych pełni ważną rolę heurystyczną, ale niekoniecznie opisuje prawa natury. Nawiązując do tradycji Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, teorii modeli Tarskiego oraz późniejszych osiągnięć filozofii nauki, niniejszy artykuł proponuje sposób rozróżnienia między „twórczością naukową” a „teoriami naukowymi”. Sformułowano zestaw formalnych kryteriów i połączono je w algorytm, który przy użyciu dużych modeli językowych (LLM) mógłby służyć do wstępnej oceny tekstów naukowych.
Słowa kluczowe: teoria naukowa; teoria modeli; Szkoła Lwowsko-Warszawska; algorytm; LLM
Read more: Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania
Religia człeka racjonalnego
- Details
- Written by: Jerzy Wawro
- Category: Filozofia i logika
- Hits: 523
Chcąc się precyzyjnie wyrażać, musimy na początek ustalić znaczenie używanych terminów. Gdy używam terminów „człowiek racjonalny”, „racjonalizm” lub „racjonalność”, takie doprecyzowanie definicji staje się konieczne, by uniknąć historycznych obciążeń. Kierujący się rozumem (racjonalny) człowiek powinien zaakceptować to, że:
- Logika jest uniwersalnym i niezawodnym sposobem rozumowania.
- Racjonalne (logiczne) postępowanie wiąże się z unikaniem sprzeczności.
- Nauka jest najlepszym sposobem zdobywania wiedzy o świecie.
- Nasza wiedza jest ograniczona.
Choć taka postawa wydaje się rozsądna, filozoficzny termin „racjonalizm” oznacza coś zupełnie innego. Dlatego będę się posługiwał terminem „racjonalność”, pisał o „racjonalnym” postępowaniu lub „człeku racjonalnym”.
Podstawą światopoglądu człowieka racjonalnego jest logika. To ona chroni nas przed popadaniem w sprzeczność.
Page 1 of 4