Tekst
Widok
logic.edu.pl
Kontakt: fundacja@galicea.org
www.logic.edu.pl
  • Pierwsza strona
  • Najnowsze
  • Konteksty
  • Filozofia
  • Szkoła logiki i informatyki
  • Dziedzictwo
  • Pierwsza strona
  • Najnowsze
  • Konteksty
  • Filozofia
  • Szkoła logiki i informatyki
  • Dziedzictwo

Problemy wirtualnej rzeczywistości

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Filozofia informatyki
Opublikowano: 24 luty 2017
Odsłon: 7084

Cyfrowy świat (wirtualną rzeczywistość), który możemy obecnie badać został zbudowany w oparciu o logikę. Jakby to dziwacznie nie brzmiało, wszystkie komputerowe obliczenia są równoważne z wyliczeniem wartości zbioru wyrażeń logicznych. Poza tym w odniesieniu do cyfrowego (wirtualnego) świata prawdziwe są następujące dwie tezy:

  1. Każde wyrażenie sformułowane w języku klasycznego rachunku zdań może zostać zaimplementowane w postaci układu cyfrowego badającego dla zadanych wartości zmiennych wynik tego wyrażenia.

  2. Dla każdego rozstrzygalnego problemu logicznego można zbudować algorytm i zaimplementować go w postaci programu komputerowego rozwiązującego ten problem.

W sytuacji niesamowitej ekspansji komputerów (może się wręcz wydawać, że nie ma przed nimi granic) pojawiają się fundamentalne pytania:

  1. Skoro cały cyfrowy świat sprowadza się do wyrażeń logicznych możliwych do automatycznego wyliczenia, to jakim cudem istnieją problemy nierozstrzygalne (i równoważny im problem stopu)?

  2. Wszystkie komputery można teoretycznie połączyć w jedną sieć działającą jak jeden super-komputer. Tymczasem wiemy, że w każdej ścisłej teorii można sformułować sensowne tezy, które nie są w niej rozstrzygalne. Możemy jednak rozszerzyć teorię tak, by pozwalała na rozstrzygnięcie każdej tezy. Czy to znaczy, że świat realny zawsze będzie bogatszy od świata cyfrowego?

  3. Komputery łączą się ze światem poprzez interfejsy wejścia, które mogą być niezdeterminowane i wyjścia, które dla danego stanu (w tym stanu wejścia) są zdeterminowane. Komputer działa więc tak jak wyobrażali sobie XIX wieczni materialiści działanie człowieka (nie ma w umyśle/pamięci niczego czego nie dostarczają zmysły/interfejsy wejściowe). Jednak znana nam rzeczywistość nie pasuje do tego modelu, gdyż dokonując pomiaru wpływamy na jego wynik. Ponadto posługując się metodami nauki potrafimy formułować tezy zanim rozstrzygnie je doświadczenie. W strukturze komputerów są natomiast zawarte wszystkie możliwe odpowiedzi, jakich potrafią one udzielić. Czy zatem komputery mogą się rozwijać wyłącznie dzięki interakcji z ludźmi?

  4. Skoro komputerom wystarcza klasyczny rachunek zdań, to jakie znaczenie mają bogatsze języki używane w logice? Czy to tylko dające się zredukować do rachunku zdań dialekty, czy też możliwe jest zapisywanie w nich bogatszych treści?

  5. Co sprawia, że traktujemy treści zawarte w pamięciach komputerów jako informację o świecie? Czy to my nadajemy sens uzyskiwanym treściom, czy też istnieją one obiektywnie?

 

 

Mit Gilotyny Hume

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Filozofia informatyki
Opublikowano: 07 maj 2026
Odsłon: 21

Niniejszy artykuł jest polemiką z tekstem Piotra Makowskiego „Gilotyna Hume’a”, który ukazał się w Przeglądzie Filozoficznym w 2011 roku1. Tekst ten zawiera szczegółowy opis tytułowego mitu, dlatego w niniejszym artykule pomijam zbędne szczegóły.

 

Wstęp

Niektóre z pseudonaukowych mitów trwają pomimo tego, że ich fałszywość jest oczywistością. Nie mam tu na myśli żadnych medialnych czy internetowych historii, ale mity żywe w akademickiej nauce i utrwalane w naukowych publikacjach. Jednym z takich mitów jest problem niemożności wyprowadzenia powinności z faktów. Problem ten zwany jest „Gilotyna Hume’a” (lub Prawem Hume'a), albo przepaścią między „jest” a „powinno być” (ang. is-ought problem).

 

Żeby jednoznacznie rozstrzygnąć ten problem – konieczne jest zapisanie go w języku logiki. W przypadku faktów nie ma z tym żadnych problemów. Zdania logiki mogą tworzyć teorie, a one mogą opisywać fakty. Trudniej jest z powinnościami. Poniższa analiza pokazuje, że to opis powinności jest prawdziwym problem, a nie szukanie związku między tym co opisane (fakty) z czymś, czego opisu nie dokonaliśmy (powinność).

Czytaj więcej: Mit Gilotyny Hume

www.logic.edu.pl
Szybkie linki
  • O nas
  • Wszystkie artykuły
Kontakt
  • Kontakt

© 2026 www.logic.edu.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.