Logiczne podstawy dialogu z judaizmem

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Konteksty
Odsłon: 158

Rozwój techniki sprawił, że logika klasyczna leżąca u jej podstaw została przyjęta jako coś oczywistego. Jednak pojęcie „logika” mieści w sobie nie tylko rachunek logiczny i zasady dedukcji. To także zasady poprawnego rozumowania, czyli racjonalnego myślenia. Ludzie potrafili racjonalnie myśleć na długo przed Arystotelesem, którego uważamy za twórcę klasycznej logiki. Można też znaleźć przykłady przedformalnej „krytyki logicznej” – czyli zaawansowanej analizy tekstów. Z punktu widzenia historii logiki – tak właśnie należy interpretować działalność żydowskich rabinów. Rozwijali oni bardzo precyzyjne metody interpretacji:

  • porównywanie fragmentów (analogia tekstów),
  • wykrywanie sprzeczności i ich rozwiązywanie,
  • wnioskowanie z „luk” i szczegółów językowych,
  • zasady interpretacyjne1.

Przykład: jeśli dwa wersety wydają się sprzeczne, trzeba:

  • ograniczyć zakres jednego,
  • rozróżnić kontekst,
  • albo znaleźć trzeci tekst rozstrzygający.

W niniejszym artykule przyjrzę się bliżej systemowi, który będę nazywał „logiką Talmudu2”.

Czytaj więcej: Logiczne podstawy dialogu z judaizmem

Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Szkoła logiki i informatyki
Odsłon: 222

Nie każda działalność intelektualna prowadzona przez naukowców stanowi teorię naukową. Wiele idei, metafor i szkiców koncepcyjnych pełni ważną rolę heurystyczną, ale niekoniecznie opisuje prawa natury. Nawiązując do tradycji Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, teorii modeli Tarskiego oraz późniejszych osiągnięć filozofii nauki, niniejszy artykuł proponuje sposób rozróżnienia między „twórczością naukową” a „teoriami naukowymi”. Sformułowano zestaw formalnych kryteriów i połączono je w algorytm, który przy użyciu dużych modeli językowych (LLM) mógłby służyć do wstępnej oceny tekstów naukowych.

Słowa kluczowe: teoria naukowa; teoria modeli; Szkoła Lwowsko-Warszawska; algorytm; LLM

Czytaj więcej: Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania

Strona 1 z 8