Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Przetwarzanie wiedzy
Odsłon: 139

Nie każda działalność intelektualna prowadzona przez naukowców stanowi teorię naukową. Wiele idei, metafor i szkiców koncepcyjnych pełni ważną rolę heurystyczną, ale niekoniecznie opisuje prawa natury. Nawiązując do tradycji Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, teorii modeli Tarskiego oraz późniejszych osiągnięć filozofii nauki, niniejszy artykuł proponuje sposób rozróżnienia między „twórczością naukową” a „teoriami naukowymi”. Sformułowano zestaw formalnych kryteriów i połączono je w algorytm, który przy użyciu dużych modeli językowych (LLM) mógłby służyć do wstępnej oceny tekstów naukowych.

Słowa kluczowe: teoria naukowa; teoria modeli; Szkoła Lwowsko-Warszawska; algorytm; LLM

Czytaj więcej: Twórczość naukowa a teorie naukowe: kryteria i algorytm ich rozróżniania

Religia człeka racjonalnego

Szczegóły
Autor: Jerzy Wawro
Kategoria: Filozofia i logika
Odsłon: 294

Chcąc się precyzyjnie wyrażać, musimy na początek ustalić znaczenie używanych terminów. Gdy używam terminów „człowiek racjonalny”, „racjonalizm” lub „racjonalność”, takie doprecyzowanie definicji staje się konieczne, by uniknąć historycznych obciążeń. Kierujący się rozumem (racjonalny) człowiek powinien zaakceptować to, że:

  1. Logika jest uniwersalnym i niezawodnym sposobem rozumowania.
  2. Racjonalne (logiczne) postępowanie wiąże się z unikaniem sprzeczności.
  3. Nauka jest najlepszym sposobem zdobywania wiedzy o świecie.
  4. Nasza wiedza jest ograniczona.

Choć taka postawa wydaje się rozsądna, filozoficzny termin „racjonalizm” oznacza coś zupełnie innego. Dlatego będę się posługiwał terminem „racjonalność”, pisał o „racjonalnym” postępowaniu lub „człeku racjonalnym”.

Podstawą światopoglądu człowieka racjonalnego jest logika. To ona chroni nas przed popadaniem w sprzeczność.

Czytaj więcej: Religia człeka racjonalnego

Strona 1 z 7